slo
hbpo

Verrijking

(Hoog)begaafde leerlingen hebben vaak minder tijd nodig om de reguliere leerstof te doorlopen. De tijd die daardoor vrijkomt dient gevuld te worden met verrijking. Ook de tijd die vrijkomt door het compacten van de reguliere lesstof dient gevuld te worden met verrijking.
Verrijkingsstof is lesstof, die tegemoet komt aan de specifieke behoeften van (hoog)begaafde leerlingen. In veel methoden is extra stof opgenomen die verrijkingsstof genoemd wordt. Deze stof is vaak wel wat moeilijker, maar biedt niet de werkelijke uitdaging voor (hoog)begaafde leerlingen. Extra werk in de vorm van 'meer van het zelfde of hooguit iets moeilijker' voegt dus niets toe. Het aanbieden van aanvullende lesstof is alleen zinvol wanneer de aanvullende lesstof aan bepaalde criteria voldoet. De projectgroep 'Omgaan met verschillen' van SLO heeft in 2001 een onderzoek uitgevoerd naar de criteria waaraan uitdagend lesmateriaal voor hoogbegaafde kinderen moet voldoen. Uit dit onderzoek blijkt dat verrijkingsstof voor (hoog)begaafde leerlingen aan de volgende criteria dient te voldoen (Bronkhorst e.a., 2001):

  • beroep doen op creativiteit
  • open opdrachten
  • hoog abstractieniveau
  • hoge mate van complexiteit
  • meerwaarde bieden ten opzichte van reguliere leerstof
  • stimuleren van onderzoekende houding
  • beroep doen op zelfstandigheid van de leerling
  • uitlokken van een reflectieve houding / beroep doen op metacognitieve vaardigheden
  • uitlokken van interactie

Wanneer het onderwijsaanbod wordt gecompact, wordt aangeraden in eerste instantie te kiezen voor verrijkingsstof die aansluit bij het gecompacte vak- of vormingsgebied. Ook los van een vak- of vormingsgebied kan op zoek gegaan worden naar verrijkingsstof. Er zijn speciale methoden en materialen ontwikkeld voor (hoog)begaafde leerlingen, maar u kunt natuurlijk ook de reguliere lesstof zo aanpassen dat deze tegemoet komt aan de specifieke behoeften van (hoog)begaafde leerlingen.

Bij de Leermiddelen vindt u meer informatie over geschikte leermiddelen voor (hoog)begaafde leerlingen.

Wees ervan bewust dat verrijkingsmethoden- en materialen geen rijk onderwijsaanbod garanderen. Belangrijk is dat de verrijkingsstof actief wordt aangeboden. Het initiatief daarvoor ligt bij de leerkracht. Er zullen aanvullende doelen geformuleerd moeten worden voor het aanvullende leerstofaanbod en er zullen eisen gesteld moeten worden aan het werken met de verrijkingsstof. De (hoog)begaafde leerling moet niet het idee krijgen dat het vrijblijvend of minder belangrijk is wat hij/zij aan het doen is. Zorg er daarom voor dat u uitleg, begeleiding en feedback geeft, zowel het product als het proces beoordeelt en deze beoordeling ook rapporteert.